GIỚI THIỆU CHUNG
Skip portletPortlet Menu
 
TIN TỨC SỰ KIỆN
Skip portletPortlet Menu
 
 
 
 
Hè Thu – nắng hạn và một số giải pháp
 
Hè Thu – nắng hạn và một số giải pháp (15/06/2020 04:35 PM)

Hè thu - Nắng hạn ở Nghệ An đã đi vào ca dao, bài hát “Nắng hạn chưa xong bão giông ập tới, nước mắt gừng thấm vạt áo em tôi”. Đều đó đã nói lên thực tế khắc nghiệt của sản xuất nông nghiệp trong sản xuất Hè thu - Mùa. Thực vậy, hiện nay đợt nắng nóng đã kéo dài tới 14 ngày liên tục. Theo nhận định của Khí tượng Thủy văn BTB nhiều khả năng nắng nóng kèm gió tây khô nóng sẽ còn tiếp diễn liên tục kéo dài 3-4 ngày tới nâng tổng số ngày nắng nóng liên tục kèm gió tây khô nóng là 17-18 ngày. Đối mặt với thực tế đó, sản xuất Hè thu - Mùa ở đây luôn luôn đối mặt với khô hạn đầu vụ, cuối vụ mưa lớn khéo dài gây ngập úng. Khó khăn chồng khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh Nghệ An chịu ảnh hưởng trực tiếp của BĐKH. Xu thế được nhận định lưu lượng nước trên các sông ở Nghệ An giảm và thấp hơn cùng kỳ nhiều năm, nhiều khả năng từ tháng 6-tháng 9 lượng nước trên sông sẽ thấp hơn cùng kỳ nhiều năm ở mức 30-70%.


Hiện nay, theo báo cáo nhanh của một số địa phương diện tích lúa gieo cấy bị hạn của Nghi Lộc đã lên tới con số 1.600ha, diện tích thiếu nước chưa gieo cấy Hè thu được là 1.500ha. Hưng nguyên diện tích gieo cấy bị hạn là 800ha, diện tích hạn đến nay chưa gieo cấy được là 150ha. Như vậy, khắc phục chống hạn bảo vệ cây trồng là vấn đề cấp bách, bên cạnh đó việc nghiên cứu chuyển đổi đất lúa kém an toàn này cũng cần đồng bộ được triển khai.


Nắng nóng đang tiếp diễn và kéo dài, không những đợt này mà còn sẽ tiếp diễn nhiều đợt nữa. Như vậy, công việc khắc phục, sửa chữa vận hành các trạm bơm để cứu lúa Hè thu bị hạn nặng là cấn thiết. Ngoài nỗ lực của nghành, của chính quyền địa phương thì vai trò chủ động, sáng tạo của chính bà con nông dân cũng rất quan trọng. Mặc giù lúa là cây trồng cần nhiều nước, tuy nhiên các diện tích lúa Hè thu hạn nặng hiện nay chủ yếu giai đoạn bén rễ hồi xanh, một số bước sang giai đoạn đẻ nhánh. Vì vậy, để cứu lúa và cứu được nhiều diện tích lúa, tiết kiệm kinh phí chống hạn giai đoạn này cần bơm và áp dụng tưới tối thiểu. Lý do, đối với cây lúa,nước tưới cho cây lúa yêu cầu khối lượng lớn, nhưng việc sử dụng nước tưới cho lúa hiện nay cơ bản còn rất lãng phí. Để tiết kiệm nước tưới cho cây lúa cần áp dụng phương pháp “tưới tối thiểu”  theo các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây lúa như sau: Giai đoạn lúa đẻ nhánh tưới tối thiểu, mực nước trong ruộng không vượt quá 3cm, tạo điều kiện thuận lợi cho lúa đẻ nhánh khoẻ, tập trung. Giai đoạn kết thúc đẻ nhánh hữu hiệu thực hiện tiết kiệm nước và để đất ruộng lúa nứt chân chim nhằm hạn chế lúa đẻ nhánh vô hiệu; Giai đoạn lúa làm đòng - trỗ bông thì áp dụng tưới và giữ mực nước nông (2-3cm);  Giai đoạn lúa chín, áp dụng tưới chỉ duy trì đủ ẩm trước khi thu hoạch 5-7 ngày. Khi áp dụng phương pháp tưới nước tiết kiệm còn có tác dụng hạn chế tổn thất nước trên ruộng do thấm, bốc hơi. Để ruộng khô, ráo nước sẽ hạn chế được lúa đẻ nhánh lai rai, cây lúa huy động được nhiều chất dinh dưỡng, tăng độ cứng của gốc lúa, chống đổ ngã. Đặc biệt khi áp dụng tưới tiết kiệm cho lúa còn có tác dụng hạn chế được một số bệnh trên cây lúa như bệnh khô vằn,… Hiện nay, tùy thuộc từng địa phương  nhưng việc tưới cho lúa cần áp dụng đồng bộ các giải pháp nói trên. Riêng các chân ruộng xa kênh chính, trạm bơm, bà con cần chủ động, sáng tạo thực hiện bơm chuyền và áp dụng tưới tối thiểu nói trên.


Đối với diện tích Hè thu hạn nặng đến nay chưa gieo cấy được, ngoại trừ diện tích có thể chuyển đối sang sản xuất lúa Mùa bà con cần chủ động nguồn giống và các vật tư khác để gieo cấy khi còn thời vụ và có nguồn nước, đủ ẩm (diện tích không bị ngập úng trong mùa mưa). Các diện tích cao hơn, có khả năng thoát nước tốt khi có mưa lớn cần khai thác biến khó khăn thành cơ hội để chuyển đổi vụ lúa Hè thu bấp bênh không an toàn sang cây trồng khác. Các cây trồng áp dụng chuyển đổi trong vụ tùy thuộc vào sức đầu tư, kinh nghiệm, tập quán, như cầu nhưng tựu trung lại cần lựa chọn các loại cây trồng ngắn ngày, phù hợp điều kiện nắng nóng, cường độ ánh sáng mạnh. Các cây trồng ưu tiên là nhóm các cây trồng chịu hạn, cây thuộc nhóm truyền thống, cây bản địa để có khả năng thích nghi cao với điều kiện bất lợi như: Vừng, đậu xanh, Lạc, ngô sinh khối, ... Riêng diện tích sâu trũng hơn, thoát nước kém trong mùa mưa, đặc biệt trong vài năm trở lại đây vấn đề đô thị hóa diễn ra nhanh, mạnh. Nhiều con đường được nối giữa các địa phương, gây chia cắt trong khi hệ thống tiêu thoát nước còn thiếu đồng bộ nên thường gây ngập úng nặng trong giai đoạn cuối vụ và trong mùa mưa. Khó khăn này rất cần sự sáng tạo tùy thuộc điều kiện thực tiễn từng vùng, từng cánh đồng, tững xã hay liên xã trên cơ sở khả năng giữ nước, cải tạo giữ cá trong mùa mưa để tiến hành dùng các giống lúa địa phương, bà con tự để giống, ưu tiên giống có chiều cao cây, thích nghi rộng để gieo trỉa lúa mùa, lúa mùa muộn và không nhất thiết thu năng suất mà cung cấp thức ăn cho cá và hình thành liên kết để nuôi cá vụ 2+3 và cá vụ 3 sớm. Tuy nhiên, để chuyển đổi dạng này thực sự bền vững, quy mô lớn, hiệu quả cao cần có sự tư vấn trực tiếp của cán bộ kỷ thuật. Để phát triển công thức chuyển đổi này rất cần chính sách hỗ trợ của ngành, của địa phương trong việc gia cố cải tạo hệ thống tiêu thoát nước mùa mưa, hỗ trợ một phần giống cá cũng như sự động viên khích lệ để hình thành mối liên kết gắn bao tiêu, sơ chế, chế biến cá.


Các diện tích bắt đầu khô hạn, thiếu nước hoặc nguy cơ sẽ thiếu nước trong các đợt nắng nóng kéo dài trong mùa hè. Đặc biệt, các diện tích cuối kênh, diện tích tưới sử dụng nguồn nước bơm từ cuối sông, phụ thuộc con nước sông dâng nhờ triều lên cần hết sức lưu ý biện pháp ngăn mặn, kiểm soát độ mặn trước khi bơm tránh nhiễm mặn.


Đối với các diện tích khô hạn, thiếu nước không chỉ xẩy ra trên cây lúa mà còn diễn ra trên các cây trồng khác như: Cây công nghiệp dài ngày, cây nguyên liệu dài ngày, cây ăn quả cũng như rau màu các loại thì trước mắt cùng như lâu dài cần áp dụng triệt để từng bước các giải pháp sau: Tăng cường lượng phân hữu cơ, lượng phân lân để giúp cây trồng chống hạn tốt hơn, tăng cường sự phát triển hệ rễ của cây trồng (không chỉ chống hạn mà còn có khả năng chống rét). Tuy nhiên trong sử dụng phân lân, trước khi dùng tốt nhất ủ với phân hữu cơ, phân lân dùng trên các chân đất chua hoặc đối với cây ăn quả thì ưu tiên sử dụng phân lân nung chảy sẽ tốt hơn cho cây trồng; Đối với từng cây trồng cụ thể, giảm lượng phân đạm tối đa trong điều kiện có thể để giúp cây trồng chống nắng, nóng và chống hạn tốt hơn. Đồng thời với sử dụng phân hợp lý, cân đối, trong mùa nắng nóng đối với nhóm cây trồng này cần áp dụng biện pháp che phủ, tủ gốc bằng các vật liệu tận dụng tùy thuộc từng vùng, từng địa phương như: Rơm, rạ, vỏ trấu; vỏ, thân, lá lạc, cỏ khô hoặc các loại xác thực vật khác, ... để tránh nóng cho gốc cây, hạn chế cỏ dại, giảm thoát hơi nước, ...; Trong mùa Hè nắng nóng dối với nhóm cây lâu năm, cây dài ngày cần tránh việc xới xáo đất xung quang gốc hoặc làm cỏ quá kỹ cũng làm nóng đất quanh gốc cây, tăng sự bốc hơi mất nước ảnh hưởng không tốt cho cây trồng; làm cỏ trong mùa này chỉ nên áp dụng làm cỏ tối thiểu; Đồng bộ với hệ thống các giải pháp trên, giải pháp tiên quyết, lâu dài và quan trọng nhất là biện pháp áp dụng tưới tiết kiệm bằng cách: Tưới nhỏ giọt, tưới sâu đối với cây lâu năm, tưới rãnh, tưới nhỏ giọt đối với cây hằng năm hoặc cây ngắn ngày và áp dụng tưới vào thời điểm phù hợp trong ngày, tưới trong giai đoạn cây cần bổ sung thêm nước nhất. Thời điểm tưới thì phụ thuộc từng loại cây trồng, từng giai đoạn của cây nhưng thời điểm tưới cho cây lâu năm trong mùa Hè này thì tốt nhất là tưới về đêm hoặc sáng sớm. Đồng thời các hệ thống giải pháp trên, tùy thuộc vào từng loại cây trồng và nhu cầu cường độ ánh sáng để áp dụng cây che bóng (áp dụng cho diện tích trồng mới, trồng lại) để có thể hỗ trợ giúp cây trồng chính chống nắng, hạn trong mùa Hè.


Tóm lại, chống hạn cho cây trồng Hè thu là việc làm trước mắt, lâu dài, thường xuyên nên rất cần sự quan tâm vào cuộc của tất cả các cấp các ngành cùng sự nỗ lực sáng tạo của chính bà con nông dân. Hè thu - Nắng hạn là tất yếu vậy nên Chủ động, thích ứng, né tránh có giải pháp đúng, có chiến lược lâu dài phù hợp để giúp sản xuất an toàn, bền vững, hiệu quả cao hơn rất cần sự quan tâm triển khai đồng bộ hệ thống các giải pháp của các cấp chính quyền địa phương, của ngành và của chính bản thân bà con chúng ta.


ThS. Phan Duy Hải - Phó chi cục trưởng - chi cục TT&BVTV

 |  Đầu trang
<<   <  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  ...  >  >>